جستجو


  • 2383

مقدمه :

امروزه اینترنت با قدمتی که در حدود بیش از یک دهه از فراگیرشدن آن در عرصه جهان می گذرد تبدیل به یکی از نیازهای حیاتی و اساسی هر جامعه ای گشته است، بطوریکه شاهدیم بعضا قطع خطوط اینترنت که به صورت کابلهای فیبر نوری از زیردریاها و اقیانوسها گذشته و کشورهای مختلف را به شبکه وصل نموده است، به یکباره خبرساز شده و مبدل به خبر داغ تمام خبرگزاریها می گردد. هرچند این قطع خطوط در مدت کوتاهی ترمیم و اصلاح می گردد، لیکن در این مدت کوتاه باعث اختلال در تمام کشورهای آن محدوده گردیده و نگرانی عموم مردم آن کشورها را در بردارد. قبل از هر چیزبرای آشنایی با چگونگی شکل گیری اینترنت بهتر است مروری بر تاریخچه اینترنت و روند شکل گیری آن در سطح جهان و سپس ایرن داشته باشیم

اهمیت گسترش دسترسی کشورهای درحال توسعه به اینترنت به وسیله‌ی دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی و صاحب‌نظران و کارشناسان ارتباطات و توسعه مورد تأیید قرار گرفته است. عقیده اکثریت قریب به اتفاق آن است؛ که اینترنت و فن‌آوری‌های وابسته ارتباطات دور می‌باید؛ به عنوان زیر ساخت ملی، استراتژیک قلمداد شود. برقراری چنین زیرساخت‌های استراتژیکی برای کشورهای درحال توسعه حیاتی به نظر می‌آید. به طوری که ارتباطات می‌تواند؛ باعث بهبود بهره‌وری اقتصادی، حاکمیت، آموزش، بهداشت و سلامتی و کیفیت زندگی خصوصاً در مناطق حاشیه‌ای شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد؛ که اتصالات وسیع تر در درون کشورهای درحال توسعه باعث بهبود زیرساخت اطلاعات کلی در این کشورها می‌شود؛ و در نتیجه تغییرات مثبتی را در بهبود سیاسی- اقتصادی ایجاد می‌کند.

تاریخچه اینترنت

آمریکایی‌ها در زمان جنگ سرد در پاسخگویی به تهدیدات روس‌ها, موسسه پروژه های تحقیقی پیشرفته “ARPA” را به ‌وجود آوردند.اتحاد جماهیر شوروی درآن زمان موشکی با نام «اسپونیک» (Spotnik) را به فضا فرستاده و نشان می دهد دارای قدرتی است که می‌تواند شبکه های ارتباطی آمریکا را توسط موشک‌های بالستیک و دوربرد خود از بین ببرد. هدف از تاسیس چنین موسسه ای پژوهش و آزمایش برای پیدا کردن روشی بود که بتوان از طریق خطوط تلفنی، کامپیوترها را به هم مرتبط نمود. به طوری که چندین کاربر بتوانند از یک خط ارتباطی مشترک استفاده کنند. در اصل شبکه‌ای بسازند که در آن داده ها به صورت اتوماتیک بین مبدا و مقصد حتی در صورت از بین رفتن بخشی از مسیرها جابه‌جا و منتقل شوند. در اصل هدف “ARPA” ایجاد یک شبکه اینترنتی نبود و فقط یک اقدام احتیاطی در مقابل حمله احتمالی موشک های اتمی دوربرد بود. در همان دوران سیستم‌هایی بوجود آمده بودند که امکان ارتباط بین کامپیوترهای یک سازمان را از طریق مختص همان سازمان فراهم می نمودند طوریکه کامپیوتر های موجود در بخش‌ها یا طبقات مختلف با یکدیگر تبادل اطلاعات نموده و امکان ارسال نامه بین بخش‌های مختلف سازمان را فراهم می کردند که اکنون به این سیستم ارسال نامه پست الکترونیک (Email) می گویند. اما برای اتصال و ارتباط دادن این شبکه‌های کوچک و پراکنده که هر کدام به روش و استاندارد های خودشان کار می‌کردند استانداردهای جدید و مشخصی که همان پروتکل ها "Protocol" هستند توسط کارشناسان وضع شد. سرانجام درسال ۱۹۶۱ تعداد ۴ کامپیوتر در ۲ ایالت مختلف باموفقیت ارتباط بر قرار کردند و با اضافه شدن واژه نت "Net" به طرح اولیه نام آرپانت "ArpaNet" برای آن منظور شد. در دهه ۱۹۷۰ با تعریف پروتکلهای جدیدتر از جمله "TCP" که تا به امروز رواج دارد و نیز مشارکت کامپیوترهای میزبان "Host" بیشتر به آرپانت وحتی گسترده شدن آن به برخی نواحی فراتر از مرزهای ایالات متحده، آرپانت شهرت بیشتری یافت وایده اینترنت همراه با جزییات بیشتر راجع به شبکه‌های کامپیوتری مطرح گشت تا اینکه طی سالهای پایانی دهه ۱۹۷۰ شبکه‌های مختلف تصمیم گرفتند به صورت شبکه‌ای با یکدیگر ارتباط بر قرار نمایند و آرپانت را به‌عنوان هسته اصلی انتخاب کردند

طرح این بود که کامپیوترهای موجود در شهرهای مختلف ( در آن زمان چیزی بنام کامپیوتر شخصی وجود نداشت بلکه سازمانهای بزرگ و دانشگاهها و مراکز دولتی معمولاً دارای سیستم‌های کامپیوتر بزرگ "MainFrame" بودند) که هر کدام اطلاعات خاص خود را در آن ذخیره داشتند بتوانند در صورت نیاز با یکدیگر اتصال بر قرار نموده "Connect" و اطلاعات را به یکدیگر منتقل کرده "Communicate" و یا در صورت ایجاد بستر مناسب اطلاعات را در حالت اشتراک "Share" قرار دهند. هر چند اکثر دانش امروزی ما درباره شبکه به‌ طور مستقیم از طرح آرپانت “ARPPA NET” گرفته شده است. شبکه ای که همچون یک تار عنکبوت باشد و هر کامپیوتر آن از مسیرهای مختلف بتواند با کامپیوترهای دیگر ارتباط داشته باشد واگر یک یا چند کامپیوتر روی شبکه یا پیوند بین آنها از کار بیافتد بقیه باز هم بتوانند از مسیر های تخریب نشده با هم ارتباط بر قرار کنند.

این ماجرا با وجودی که بخشی از حقایق به‌ وجود آمدن اینترنت را بیان می‌کند اما نمی‌تواند تمام واقعیات مربوط به آن را تشریح کند. درواقع افراد مختلفی در تشکیل اینترنت سهم داشته اند آقای “Paul Baran” یکی از مهمترین آنهاست. آقای باران که در دوران جنگ سرد زندگی می‌کرد می ‌دانست که شبکه سراسری تلفن آمریکا توانایی مقابله با حمله اتمی شوروی سابق را ندارد. مثلا اگر رییس جمهور وقت آمریکا حمله اتمی متقابل را دستور دهد، باید از یک شبکه تلفنی استفاده می‌کرد که قبلا توسط روس‌ها منهدم شده بود. در نتیجه طرح یک سیستم مقاوم در مقابل حمله اتمی روس‌ها ریخته شد.آقای باران (Baran) تشکیل و تکامل اینترنت را به ساخت یک کلیسا تشبیه کرد و معتقد بود، طی سال های اخیر هر کس سنگی به پایه ها و سنگ های قبلی بنا اضافه می کند و انجام هر کاری وابسته به کارهای انجام شده قبلی است. بنابراین نمی توان گفت، کدام بخش از کار مهمترین بخش کار بوده است و در کل پیدایش اینترنت نتیجه کار و تلاش گروه کثیری از دانشمندان است. داستان پیدایش اینترنت با افسانه و واقعیت در هم آمیخته شده است.

در اوایل دهه ۶۰ میلادی آقای باران طی مقالاتی پایه کار اینترنت امروزی را ریخت. اطلاعات و داده‌ها به صورت قطعات و بسته های کوچکتری تقسیم و هر بسته با آدرسی که به آن اختصاص داده می‌شود به مقصد خاص خود فرستاده می‌شود. به این ترتیب بسته‌ها مانند نامه‌های پستی می توانند از هر مسیری به مقصد برسند. زیرا آنها شامل آدرس فرستنده و گیرنده هستند و در مقصد بسته‌ها مجددا یکپارچه می‌شوند و به صورت یک اطلاعات کامل درمی‌آیند.

آقای باران (Baran) طی مقالاتی این چنینی ساختمان و ساختار اینترنت را پیش‌گویی کرد. او از کار سلول های مغزی انسان به عنوان الگو استفاده کرد، او معتقد بود: وقتی سلول‌های مغزی از بین بروند، شبکه عصبی از آنها دیگر استفاده نمی کند و مسیر دیگری را در مغز انتخاب می‌کند. از دیدگاه وی این امکان وجود دارد که شبکه‌ای با تعداد زیادی اتصالات برای تکرار ایجاد شوند تا در صورت نابودی بخشی از آن،همچنان به صورت مجموعه ای به هم پیوسته کار کند. تا نیمه دهه ۶۰ میلادی کسی به نظرات او توجه‌ای نکرد. تا اینکه در سال ۱۹۶۵ نیروی هوایی آمریکا و«آزمایشگاه های بل» به نظرات او علاقه‌مند شدند و پنتاگون با سرمایه‌گذاری در طراحی و ساخت شبکه ای براساس نظریات او موافقت کرد.

ولی آقای باران (Baran) بنابر دلایلی حاضر با همکاری با نیروی هوایی آمریکا نشد. در این میان دانشمندی با نام تیلور (Tailon) وارد موسسه آرپا (ARPA) شد. او مستقیما به آقای هرتسفلد رییس موسسه پیشنهاد کرد: (ARPA) آرپا هزینه ایجاد یک شبکه آزمایشی کوچک با حداقل چهار گره را تامین کند که بودجه آن بالغ بر یک میلیون دلار می‌شد. با این پیشنهاد تیلور تجربه ای را آغاز کرد که منجر به پیدایش اینترنت امروزی شد. او موفق شد در سال ۱۹۶۶, دو کامپیوتر را در شرق و غرب آمریکا به هم متصل کند. با این اتصال انقلابی در نحوه صدور اطلاعات در دنیای ارتباطات رخ داد که نتیجه آن را امروز همگی شاهد هستیم. این شبکه به بسته هایی (packet) از داده ها که به وسیله کامپیوتر های مختلف ارسال می شدند اتکا داشت. پس از آنکه آزمایشها، سودمندی آنرا مشخص کردند سایر بخش های دولتی و دانشگاهها پژوهشی تمایل خود را به وصل شدن به آن اعلام کردند . ارتباطات الکترونیکی به صورت روشی موثر برای دانشمندان و دیگران به منظور استفاده مشترک از داده ها در آمد. در همان زمان که ARPAnet در حال رشد بود تعدادی شبکه پوشش محلی (LAN) در نقاط مختلف آمریکا به وجود آمد. مدیران LAN ها نیز به وصل کردن کامپیوتر های شبکه های خود به شبکه های بزرگتر اقدام کردند . پروتوکل اینترنت ARPAnet IP زبان استاندارد حکمفرما برای برقراری ارتباط کامپیوتر های شبکه های مختلف به یکدیگر شد.تاریخ تولد اینترنت به طور رسمی اول سپتامبر ۱۹۶۹ اعلام شده است. زیرا که اولین “IMP” در دانشگاه “UCLA” واقع در سانتاباربارا در این تاریخ بارگذاری شده است. . بعدها در سال ۱۹۹۳ نام اینترنت "Internet" روی این شبکه بزرگ گذاشته شد. وب یا همان "www"که مخفف "WorldWideWeb" " تار جهان گستر" می‌باشد توسط آزمایشگاه اروپایی فیزیک ذرات Cern بخاطر نیاز آنها به دسترسی مرتب تر و آسان تر به اطلاعات موجود روی اینترنت ابداع گشت. در این روش اطلاعات به صورت مستنداتی صفحه‌ای "Page" بر روی شبکه اینترنت قرار می گیرند و به ‌وسیله یک مرورگر وب " WebBrowser " قابل مشاهده هستند و هم اکنون کارکردهای بسیاری دارند.از اوایل دهه ۱۹۹۰ رشد استفاده از اینترنت به صورت تصاعدی افزایش یافت . یکی از علل چنین استقبالی ابزار جستجویی مانند Gopher و archie بوده است اما اینها در سال ۱۹۹۱ تحت تاثیر word wide web قرار گرفتند که به وسیله CERN یا آزمایشگاه فیزیک هسته ای اروپا ساخته شد . با آنکه اینترنت از ابتدا طوری بود که مبادله اطلاعات برای تازه واردان بسیار ساده باشد. بزرگترین جهش در وب در سال ۱۹۹۳ با عرضه نرم افزار موزاییک mosaic که نخستین برنامه مرورگر وب گرافیکی بود به وجود آمد.

هویت در عصر اینترنت

انقلاب ارتباطات در عصر حاضر تأثیرات شگرفی را در ابعاد مختلف زندگی انسان ها گذاشته است که از مهمترین آنها می توان به تأثیرات فناوری های نوین ارتباطی و اطلاعاتی بر فرهنگ ها اشاره کرد. فناوری های نوین و در رأس آنها شبکه جهانی اینترنت با دگرگونی در مفاهیم زمان و مکان، تغییر در اشکال نوین ارتباطی و ایجاد مراجع جدید هویت، موجب پیدایش ذهنیت های ناپایدار و هویت های جدید شده است. در جوامع امروزی براثر تحولات ساختاری ناشی از این انقلاب، ذهنیت و هویت سیال و ناپایدار شکل می گیرد و برداشت انسان ها از مفاهیم مختلف زندگی دگرگون می شود.

هویت در جامعه

هویت در طول تاریخ و در زمانها و مکان های گوناگون ویژگی های مختلفی داشته است. در یک جامعه سنتی هویت انسان ها بر آمده از یک نظام مقتدر سنت راهبردی و باورهای ثابت آئینی و اسطوره ای است. در چنین جامعه ای هویت افراد شامل ویژگی هایی همچون ثابت بودن، یکسان بودن، یکنواخت بودن و قابل پیش بینی بودند است. در این جوامع هویت همواره اجتماعی بوده و کمتر دیده شده که تردیدها و شک اندیشی های فردی در آن خللی وارد کند. هویت فردی اغلب ثابت و ایستا و بر تعریف مشخصی استوار بوده که از سوی اسطوره ها و نظام های قانونی و تعریف شده دیرینه پشتیبانی می شده است. در این نظام هر فرد بخشی از یک نظام خویشاوندی قدیمی است. اندیشه ها و رفتار او به چارچوبی معین محدود می شوند و سمت و سوی زندگی او کم و بیش مشخص است. از همین روست که پرسش و چون و چرایی درباره جایگاه و موقعیت انسان در جهان به میان آورده نمی شود.اما در مقابل در جوامع مدرن هویت ها در میان افراد متغیر بوده و متکی بر تفاوت آنهاست. در این جوامع ذهنیت افراد ثابت نیست، بلکه درگیر عدم پایداری هاست. هویت در جامعه مدرن خصلت شخصی و مدرن دارد اما در واقع امری اجتماعی و وابسته به مناسبات بین سازمانی است.

در عصر مدرن، هویت برای نخستین بار با بحران مواجه می شود. در این دوران هم مانند دوران سنتی، هویت فردی بر شالوده رابطه با دیگران استوار است، از ثباتی نسبی برخوردار است، اما تأثیر گذاری ها و تأثیرپذیری ها، سمت و سوی آن را چند وجهی می کند. در این دوران هر فرد چندین نقش اجتماعی را ایفا می کند و بنابراین می تواند هویت های متعددی را برای خود انتخاب کند. انسان این دوره، نگران آن بود که مبادا هویت اش گذرا و شکننده و یا کاذب باشد. در شرایطی این گونه، همواره یک خویشتن واقعی و فطری در زیر نقش هایی که انسان در اجتماع بازی می کند احساس می شد و تلاش فرد همه آن بود که این خویشتن واقعی را پیدا کند و دست کم در خلوت با آن روراست باشد.اما در دوره پست مدرنیته زندگی اجتماعی بسیار پیچیده تر از دوران مدرنیته است و گردش و شتاب بیشتری دارد. در این دوران گستره ای از هویت های گوناگون پیش روی انسان قرار دارد و اوباخواسته هاوآرزوهایی آشنایی یافته است که در گذشته با آنها بیگانه بود. جوامع به سرعت تکه پاره می شوند، انسان باید در فرصت ها و مجال های کوتاه، شماری از نقش هایی را که مدام بر دامنه و گستره آن افزوده می شود، به شکلی گذرا ایفا کند و همین واقعیت، برخورداری از یک هویت یکپارچه را دشوار و حتی ناممکن کرده است. در این دوره که با عناوینی همچون «عصر اطلاعات» و «عصر مجازی» مترادف شده فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی و در رأس آنها شبکه عظیم جهانی اینترنت منابع متعدد و گوناگون هویتی را به افراد عرضه می کنند و زمینه بروز چالش های متعدد در هویت انسان امروزی را موجب می شوند.

اینترنت و نقش آن در زندگی اجتماعی

امروزه فناوری اطلاعات به مدد فناوری ارتباطات فراگیرشده و جهان را دگرگون ساخته است. گسترش ارتباطات و تکنولوژی رایانه‌ای با همگرایی و وحدت این دو فرایند پرتکاپو و پویا شتابی مضاعف یافته و جامعه اطلاعاتی حاصل این همراهی است.

امروزه فناوری اطلاعات به مدد فناوری ارتباطات فراگیرشده و جهان را دگرگون ساخته است. گسترش ارتباطات و تکنولوژی رایانه‌ای با همگرایی و وحدت این دو فرایند پرتکاپو و پویا شتابی مضاعف یافته و جامعه اطلاعاتی حاصل این همراهی است.

مهم‌ترین تغییراتی که این فناوری در جهان بوجود آورده، بوسیله مارشال مک لوهان در یک عبارت خلاصه شده است و آن "تبدیل جهان به یک دهکده جهانی" است. بدین معنا که مردم نقاط مختلف در کشورهای سراسر کره زمین به مثابه ساکنان یک دهکده امکان برقراری ارتباط با یکدیگر و اطلاع از اخبار و رویدادهای جهانی را دارند.

پیشرفت‌های حاصله در فناوری‌های ارتباطاتی و تکنولوژی‌های مخابراتی در تقاطع خود یک فرایند کلان آفرید که از دل آن پدیده‌ای محیرالعقول بنام اینترنت بوجود آمد. ظهور اینترنت به عنوان یک ابزار جدید سریع و ارزان ارتباطی عرصه‌های مختلف زندگی بشر را دچار دگرگونی کرد و از بسیاری جهات معنا و مفهوم جدیدی به ابعاد آن بخشید. اینترنت با درنوردیدن فاصله‌های زمانی و مکانی جهان را برای همه به عرصه حضور تبدیل کرد.

با این مقدمه امروزه نقش اینترنت در زندگی اجتماعی و در عرصه‌های علمی و فنی، انکارناپذیر بوده و در برنامه‌ریزی‌های توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جایگاه ویژه‌ای به فناوری اطلاعات و ارتباطات داده می‌شود، استفاده از تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات و در راس آن اینترنت، موجب کاهش فاصله طبقاتی شده و در فضای مجازی پایگاه اجتماعی جدید به کاربران اعطا می‌کند و حتی تفاوت‌های جنسیتی را نیز کاهش می‌دهد(مرتن و لازارسفلد). افزایش توانایی اعمال قدرت (تیم جردن) ، همگن‌سازی سلیقه‌ها، نزدیکی خواست‌ها و انتظارات افراد (ژان کازنو)، افزایش مشارکت اجتماعی (ژان استوتزل)، گذران اوقات فراغت و ورود مفاهیم جدید در زندگی روزمره (دانیل بل)، امکان برقراری سریع ارتباط، اطلاع از اخبار و رویدادهای جهانی (مک لوهان )، تبادل فرهنگی، دستیابی سریع به یافته های علمی جدید، کاهش هزینه های ارتباطی ،آزادی در تبادل اطلاعات ، افزایش میزان آگاهی عمومی و ... از مزایای عمده و کارکردهای قابل توجه گسترش استفاده از ارتباطات اینترنتی بشمار میروند.

آمار و ارقام نشان می‌دهد که طی چند سال اخیر تعداد استفاده کنندگان از شبکه اینترنت در کشورهای مختلف کسترش فوق‌العاده‌ای یافته بطوریکه این رقم در سه سال اخیر در ترکیه به بیش از۱۰ برابر یعنی حدود ۵ میلیون نفر رسیده است. همین آمار نشان می‌دهد که ایران از نظر میزان بهره‌مندی از اینترنت در بین۱۷۸ کشور جهان رتبه هشتاد و هفتم را دارد که بر اساس طبقه‌بندی اتحادیه جهانی مخابرات جزو کشورهای متوسط بشمار می‌رود.

بر این اساس به برخی از نتایج مطالعاتی که در ارتباط با جایگاه اینترنت در زندگی و گسترش آن در جامعه انجام گرفته اشاره می‌گردد:

- تحقیقی توسط سمیه کارگرنژاد (۱۳۸۳) در میان دانشجویان پزشکی ارومیه به روش پیمایشی انجام گرفته است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که ۴/۵۶ درصد دانشجویان با اینترنت آشنایی ندارند و یا اصلاّ کار نمی‌کنند و حدود ۴/۵۴ درصد را دختران شامل می‌شوند و ۳/۲۶ درصد از دانشجویان دارای کامبیوتر شخصی هستند.

- تحقیق دیگر که توسط سازمان ملی جوانان انجام گرفته نشان می‌دهد که تعداد کاربران اینترنتی در ایران در سال ۱۳۸۱ حدود ۲/۳ میلیون نفر می‌باشد که پیش‌بینی می‌شود این تعداد با توجه به افزایش نفوذ اینترنت در ایران به ۱۵ میلیون نفر برسد. براساس نتایج این مطالعه بیش از ۳۵ درصد استفاده کنندگان از اینترنت را قشر جوان تشکیل می‌دهند و میانگین وقت صرف شده برای استفاده اینترنت ۵۲ دقیقه در هفته بوده است.

- مطالعه‌ای دیگر توسط خانم تهمینه شاوردی پژوهشگر پژوهشکده علوم انسانی جهاد دانشگاهی با عنوان بررسی میزان و نحوه استفاده از اینترنت در میان دانش‌آموزان دبیرستانی شهر تهران انجام گرفته است. بر اساس نتایج اولیه این بررسی به طور متوسط ۲۰۰ کاربر به طور شبانه‌روزی در اتاق گفت‌وگو حضور دارند. اهداف این مطالعه آگاهی به ویژگی‌های فردی-اجتماعی و خانوادگی کاربران اینترنت میزان و زمان استفاده کاربران اینترنت نحوه استفاده کاربران اینترنت و میزان وابستگی به اینترنت در میان کاربران می‌باشند که به روش پیمایشی با استفاده از برسشنامه صورت می‌گیرد و تعداد نمونه آن ۲۴۰ نفر است .

- مطالعه‌ای دیگر در کشور ترکیه نشان می‌دهد که تعداد استفاده کنندگان از اینترنت در ترکیه طی دوره ۲۰۰۲-۱۹۹۹ میلادی از۴۵۰ هزار نفر به ۹/۴ میلیون نفر افزایش یافته است و حدود ۷درصد جمعیت ترکیه از اینترنت استفاده می کنند میزان رایانه‌های شخصی در دست مردم ۴۵در هزار و بیشتر استفاده کنندگان را جوانان و ۷۳ درصد را مردان تشکیل می‌دهند.

همانطور که ملاحظه گردید اینترنت امروزه می‌رود که جایگاه ویژه‌ای در ساختار زندگی خانواده‌ها پیدا کند و کامپیوتر بعنوان تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات همانند تلویزیون بعنوان یک وسیله اما با کارکردی متفاوت‌تر، متنوع‌تر و تخصصی‌تر وارد خانه شده و عرصه زندگی اجتماعی را دچار تغییر و تحول نموده و روابط اجتماعی جدیدی با ویژگی‌های نوین در جامعه حاکم می‌سازد.

در کشور ما نیز در چند سال اخیر استفاده از اینترنت گسترش چشمگیری یافته و هم اکنون در بسیاری از خانواده‌ها، سازمان‌ها و شرکت‌های خصوصی در دسترس عمومی قرار گرفته و مورد استفاده قرار می‌گیرد. طی۵-۴ سال اخیر تعداد موسسات ارائه دهنده خدمات اینترنتی افزایش قابل توجهی داشته و به بیش از۱۵ برابر رسیده است. کافی‌نت‌ها در نقاط مختلف شهر توسعه یافته و روز بروز توسعه می‌یابند و جوانان بخشی از نیازهای ارتباطی خود را از طریق کافی‌نت‌ها برآورده می‌کنند. در بسیاری از خانواده‌ها کامپیوتر مورد استفاده قرار می‌گیرد و بسیاری دیگر به جهت ضرورتی که بوجود آمده در صدد تهیه آن هستند.

با در نظر گرفتن اهمیت اینترنت و استفاده از آن در زندگی امروز و ورود آن به خانه‌ها و با توجه به نیازی که در عرصه زندگی اجتماعی بوجود آمده، میزان آگاهی مردم از اینترنت وکارکردهای آن و همچنین نگرش‌ها و تمایلات و سوگیری‌ها در مورد اینترنت بعنوان مسائل اساسی در جامعه شهری بشمار می‌روند که این سوگیری‌ها و نگرش‌ها با توجه به ویژگی‌های فرهنگی حاکم بر جامعه ما، قابل تامل به نظر می‌رسد.

نقش اینترنت، در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور های در حال توسعه

اهمیت گسترش دسترسی کشورهای درحال توسعه به اینترنت به وسیله ی دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی و صاحب نظران و کارشناسان ارتباطات و توسعه مورد تأیید قرار گرفته است. عقیده اکثریت قریب به اتفاق آن است؛ که اینترنت و فن‌آوری‌های وابسته ارتباطات دور می‌باید؛ به عنوان زیر ساخت ملی، استراتژیک قلمداد شود. برقراری چنین زیرساخت‌های استراتژیکی برای کشورهای درحال توسعه حیاتی به نظر می‌آید. به طوری که ارتباطات می‌تواند؛ باعث بهبود بهره‌وری اقتصادی، حاکمیت، آموزش، بهداشت و سلامتی و کیفیت زندگی خصوصاً درمناطق حاشیه ای شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد؛ که اتصالات وسیع تر در درون کشورهای درحال توسعه باعث بهبود زیرساخت اطلاعات کلی در این کشورها می‌شود؛ و در نتیجه تغییرات مثبتی را در بهبود سیاسی- اقتصادی ایجاد می‌کند. درمقاله ی حاضر برآنیم؛ درکی از تأثیر کنونی و بالقوه ی اینترنت بر چهار پنجم جمعیت دنیا را به دست آوریم؛ که در کشورهای درحال توسعه زندگی می‌کنند.

اهمیت و نقش اینترنت

اهمیت اینترنت به عنوان ابزاری قدرتمند برای مشارکت در توسعه، به وسیله "جوزف استیگایتز" Joseph Stiglitz اقتصاددان ارشد قبلی بانک جهانی در اولین کنفرانس شبکه توسعه که در "بن" آلمان در دسامبر 1999 برقرار شد؛ مورد تأکید قرار گرفت .وی خاطرنشان کرد؛ که در کار توسعه این شبکه عظیم، هم موقعیت‌ها و هم خطراتی وجود دارد. از جنبه خطرات، رشد اینترنت در ایالات متحده و دیگر کشورهای توسعه‌یافته بسیار بیشتر از کشورهای در حال توسعه بوده است.این مسئله ممکن است اینترنت را به صورت ابزاری برای افزایش و نه کاهش شکاف بین کشورهای توسعه یافته و کشورهای در حال تو سعه درآورد. امروزه هر کودکی در هر نقطه از دنیا که به اینترنت دسترسی داشته باشد؛ کتابخانه جدید "الکساندریا" را در دسترس خود دارد. "استیگلیتز" معتقد به این رویکرد است؛ که "جهانی بنگرید و محلی دوباره آفرینی کنید." به عبارت دیگر دانش جهانی کسب شده از مخازن کنونی، مانند کتابخانه‌های بزرگ، بانک‌های اطلاعاتی و دیگر منابع دانش، که به وسیله اینترنت در دسترس است؛ باید نهادینه گردد؛ دوباره کشف شود و به موقعیت‌های محلی بازگردانده شود.

فن‌آوری جهانی اینترنت و اختراعات محلی و موضوعات ایجاد شده در آن، آینه‌ی اصول جهانی- محلی توسعه، در رابطه با درک دانش و کاربرد آن است. در نتیجه اینترنت به عنوان مظهر اصل جهانی- محلی می‌تواند؛ به وسیله هر کشوری و یا منطقه ای برای جمع آوری دانش جهانی و برگرداندن آن به وضعیت محلی به کار گرفته شود. این مسئله به کاربران در کشورهای در حال توسعه بستگی دارد؛ که کاربردهایی را ایجاد نمایند؛ که قادر به اجرای مسئله بومی سازی به روشی بهینه، بر اساس نیازهای خود آنها باشد.(mcknight and cukor,agust 2001)

اینترنت و توسعه اقتصادی

افزایش فزاینده اهمیت اقتصادی فن آوری های اطلاعات، به ویژه اینترنت در ارتباطات در سطح جهانی، به وضوح به وسیله‌ی مثال صنعت نرم افزار نشان داده می‌شود. برنامه ریزان در کشورهای کمتر توسعه یافته، مانند هند،روسیه و هم پیمانان قبلی آن در اروپای شرقی، و فلسطین اشغالی می‌توانند؛ به عنوان کارمندان عادی شرکت‌های چند ملیتی کار کنند. بدون آنکه کشور خود و یا حتی خانه خود را ترک نمایند. این برنامه ریزان که آشکارا شاهد "مرگ فاصله‌ها" هستند؛ کدهای کامپیوتری را بر روی رایانه خود مبادله می‌کنند. آنان قادرند در اقتصاد اطلاعات شرکت نمایند. نه به این دلیل که در کشوری صنعتی زندگی می‌کنند ؛ و نه به این دلیل که آخرین فناوری‌های پیشرفته را در اختیار دارند؛ بلکه به دلیل آن که آموزش مناسبی داشته‌اند. این مثال، بسیاری از مسائل اساسی عصر اطلاعات را در رابطه با دنیای در حال توسعه، روشن می‌نماید. همان‌گونه که به وسیله مثال بالا نشان داده شد؛ فن آوری هایی اطلاعات و ارتباطات، نقشی اساسی درتوسعه اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ایفاد می کنند . کشف، انتشار و اعمال دانش جدید، اشاعه اطلاعات مربوط به بهترین عملکردها، و ردوبدل کردن نظرات، اصول اساسی کار توسعه است ؛ که به گونه های مؤثر به وسیله فن‌آوریهای اطلاعات و ارتباطات تسهیل می‌گردد. در حوزه ی توسعه اقتصادی، این فن آوری ها می توانند مشاغل جدید ایجاد نمایند؛ موقعیت‌های جدید در بخش های صنعت وخدمات ایجاد کنند؛ و نیروی کار آموزش دیده تری را فراهم نمایند. این فن آوریها جریان اطلاعات ورای مرزها را ممکن ساخته‌اند؛ و تجارت بین‌المللی خصوصاً در زمینه فن‌آوری پیشرفته را، ارتقاء می‌بخشند. تجارتی که به قول "نیکولاس نگروپونت Nikolas Negroponte "تجارتی در ذرات و نه در اتم‌هاست. این نوع تجارت سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را جذب می‌کند. (mcknight &kukor,2001)

امروزه بهره‌وری اقتصادی و توسعه‌ی زیرساخت اتصالات تجاری، رشد یابنده‌ترین اجزاء اینترنت هستند. چرا که شرکت‌های بیشتری ارتباطات نزدیکتری با مشتریان، همکاران تجاری، فروشندگان و منابع اطلاعاتی از طریق شبکه برقرار می‌کنند. (پرس 1996) البته تا امروز تحقیقات کمی درباره تأثیر استفاده از اینترنت توسط سازمان‌های تجاری درکشورهای درحال توسعه صورت گرفته است. هر چند که بسیاری از صاحب‌نظران فکر می‌کنند؛ که اینترنت بیانگر ابزاری برای بهبود بهره‌وری اقتصادی است. به عنوان مثال بانک جهانی میزان بازگشت به اقتصاد محلی را بین 13و 20 درصد تخمین می‌زند.

"جایارام" و همکاران (1997) پیش‌بینی می‌کنند؛ که اینترنت، شرکت‌های محلی را قادر می‌سازد؛ محصولات و خدمات خود را در خارج عرضه کنند؛ و بنابراین بریکی از مهمترین موانع رقابت جهانی که رودروی کشورهای درحال توسعه است؛ غلبه کنند. آنان مشاهده کردند؛ که برای شرکت‌های هندی دادن آگهی به صورت چاپی به طرز بازدارند‌ه‌ای گران است. در حالی‌که آگهی دراینترنت نسبتاً ارزان است. درمطالعه اخیر درمورد آرژانتین "بوتازونی" (1997) درکنار مسائل دیگر گزارش می‌دهد؛ که هر چند تعداد کل شرکت‌های آرژانتینی که پایگا‌ه‌های اینترنتی برقرار کرده‌اند؛ فقط بخش کوچکی از تعداد کل مشاغل آزاد در کشور است؛ با این حال، این شرکت‌ها عرضه بسیار بیشتری در بازار جهانی داشته‌اند. اتصال با شبکه، همچنین نویدبخش بهبود همکاری‌های منطقه‌ای و رقابت در دادوستد و تحقیقات است. بازار عادی برای آفریقای جنوبی و شرقی (COMESA) و کنفرانس‌های سازمان ملل درمورد آموزش و توسعه (UNCTAD) هر دو درباره تأثیر بسیار مثبت شبکه‌های اطلاعات تجاری برتجارت درون منطقه‌ای و بیرون منطقه‌ای، اظهارنظرهایی کرده اند.( Adam,1996:13)

اما علی‌رغم توان بالقوه اتصال اینترنتی برای فعالیت تجاری، شواهدی وجود دارد؛ که بیان می‌دارد؛ بازگشت سرمایه درسرمایه‌گذاری فن‌آوری اطلاعات سازمان‌های کشورهای درحال توسعه، ضعیف است. مثلاً، پیمایشی که اخیراً توسط "دیوان" و "کرامر"(1998) صورت گرفت نشان می‌دهد؛ که به همراه سرمایه‌گذاری در فن‌آوری اطلاعات، این نیاز وجود دارد؛ که اطمینان حاصل شود؛ سازمان‌ها توان بازسازی خود را به منظور ارتقاء کارایی و ثمربخشی دارند. کشورهایی با توانایی‌های مدیریتی قوی، مانند اقتصاد‌های جدیداً صنعتی شده جنوب شرق آسیا قادر بوده‌اند؛ توان رقابتی بودن را کسب و حفظ نمایند. آن ها پایه‌ای رضایت بخش برای هماهنگ ماندن با آهنگ پیشرفت ساخته‌اند. آن ها این کار را به وسیله ی تلاش‌های بسیار دربررسی روندهای مدیریتی بومی انجام داده‌اند. این یافته‌ها نشان می‌دهد؛ که تحقیقات بیشتری درمورد اثری که اینترنت برفعالیت‌های اقتصادی می‌گذارد؛ موردنیاز است. مبنی بر اینکه چگونه مهارت‌ها و قابلیت‌ها می‌تواند جمع گردند؛ تا برمشکلات محلی و ملی فائق آیند. در حالیکه دیگران شکست خورده‌اند. ( Madon ,2000)

مفهوم داد وستد و تجارت الکترونیک چیز جدیدی نیست. هر چند که رشد سریع اینترنت توان بالقوه آن را دراین زمینه نوید‌بخش‌تر کرده است. اکنون گفته می‌شود؛ که اینترنت و تجارت الکترونیک، تجارت به سبک سنتی و در نهایت زندگی مشتری را تغییر خواهد داد. به طوری که طبق یک برآورد در سال 1998 فروش جهانی از طریق اینترنت به بیش از43 میلیارد دلار، و در سال 1999 ، به 95 میلیارد دلار رسید. اغلب تحلیل گران پیش‌بینی‌های خود را درمورد تجارت آن لاین در دهه آغازین قرن بیست ‌و یکم بین 1 تریلیون تا 3 تریلیون دلار اعلام کرده اند. پیش‌بینی می‌شود که میزان رشد مخصوصاً در آسیا بالا باشد.

اینترنت امکانات اقتصادهای درحال توسعه را برای شرکت در اقتصاد درحال رشد دیجیتال، افزایش می‌دهد. تجارت الکترونیکی براساس اینترنت، به احتمال زیاد رشد اقتصادی و خدمات اجتماعی را به طرز قابل ملاحظه‌ای در کشورهای درحال توسعه ارتقاء می‌دهد. موقعیت‌های جدید صادرات باید سرمایه‌گذاری‌های محلی و خارجی جدید را جذب کند؛ و در نتیجه رشد را افزایش دهد. اغلب شرکت‌های صنعتی بزرگ درکشورهای درحال توسعه درحال حاضر از اینترنت استفاده می‌کنند. آنچه احتمالاً تعجب برانگیز است آن است؛ که شمار زیادی از شرکت‌های کوچک و متوسط نیز جزء کاربران اینترنت شده‌اند. اما تجارت اینترنتی در تمامی بخش‌های اقتصادی به صورت مساوی نفوذ نکرده است. بخش‌هایی که پیش‌بینی می‌شود بیش از 150 درصد در سال از طریق تجارت اینترنتی فروش داشتند؛ عبارتند از: سخت‌افزار و نرم افزار کامپیوتر، مستغلات، خدمات انتشار و اطلاعات، جذب سرمایه و خدمات اینترنتی (Ibid,2000)

تجارت اینترنتی برای شرکت‌ها چه معنایی دارد؟ منافع تجارت الکترونیکی مسلماً بسیار جذب‌کننده است. تجارت اینترنتی می‌تواند؛ به وسیله‌ی کاهش هزینه‌های انتقال و تولید، تسهیل ورود به بازار، بهبود خدمات به مشتری، گسترش پوشش جغرافیایی و ایجاد سرمایه بالقوه‌ی جدید، تا حد زیادی میزان بازدهی را بهبود بخشد.

گرچه توان بالقوه تجارت الکترونیکی به نظر نویدبخش می‌رسد؛ اما چالش‌های بسیاری هنوز وجود دارد. موانع تجارت الکترونیک به طور کلی تا حدودی مشابه موانع استفاده از اینترنت است. اما برخی از چالش‌ها مخصوص تجارت الکترونیک است؛ و شامل نیاز به چهارچوب مالی و قانونی برای نقل و انتقال مالی از طریق اینترنت و فراهم کردن دسترسی بازار و تدارکات برای داد‌ و ستد است.

کشورهای درحال توسعه با هدف ارتقاء تجارت الکترونیک، باید درکوتاه مدت در دو جبهه فعالیت کنند. یکی آنکه زیرساخت‌های ارتباطی و قابلیت دسترسی را بهبود بخشند؛ و دیگر آنکه با تنظیم وضعیت قانونی، مالی و تدارکاتی، آن را مناسب با نیازهای دادوستد آن لاین کنند. در دراز مدت ‌باید به برخی از موقعیتهای زیرساختی برای شکوفایی تجارت جهانی، مانند بهبود آموزش و مهارت‌های کامپیوتری بپردازند. (Ibid,2000)

بهداشت

یک از تأثیرات و نقش های اینترنت، توسعه ی خدمات بهداشتی و سلامتی برای افراد جامعه است. اینترنت از طریق ایجاد پیوند و ارتباط میان افراد و سازمانهای بهداشتی، به ارتقای سطح سلامت و بهبود وضعیت سلامتی جامعه کمک می کند. برای مثال اکنون شبکه اینترنتی بهداشت، مراقبین بهداشتی را در 16 کشور افریقایی و 4 کشور آسیایی با یکدیگر و با همکاران خود و بانک‌های اطلاعاتی در کشورهای توسعه یافته، متصل می‌کند. اینکار با استفاده از تفاهم نامه‌های ارتباطاتی مختلف انجام شده است .(madon,2000)

مثال دیگر شبکه فهرست پستی، برنامه کنترل بیماری‌های سرایت کننده یا ساری است؛ که در طول شیوع ویروس "Ebola" در زئیر در سپتامبر 1993 ایجاد شد. امروزه این شبکه بیش از 1600 عضو در 80 کشور دارد. در سال 1976 گروه درآغاز درمورد شیوع این بیماری پیامی را دریافت کرد؛ وسپس اطلاعات مربوطه را به سازمان‌های مختلف بهداشت بین‌المللی انتقال داد. دادوستد اطلاعات با کشورهایی که درآنها این بیماری وجود داشت؛صورت گرفت؛ و به این کشورها کمک شد؛ تا پیشرفت ویروس و خطر بیماری را کنترل نمایند. به عنوان مثال "زامبیا" قادر بود؛ که با استفاده از اینترنت جزئیات مربوط به موارد مشابه در منطقه "کاپربلت" (کمربند مس) کشور را بررسی کند.

به طور کلی بیشترین ارتباطی که در شبکه بهداشت صورت می‌گیرد؛ توسط کشورهای در حال توسعه و برای ارتباط با منابع اطلاعاتی کشورهای توسعه یافته است. ارتباط بین‌المللی درمیان خود کشورهای درحال توسعه، هنوز بسیار کم است. تعداد فزاینده‌ای از پایگاه‌های اینترنتی مربوط به مطالب بهداشتی در آفریقا -به نظر می‌رسد- برای دست‌یابی به توسعه اجتماعی اقتصادی دراز مدت ایجاد شده‌اند. به عنوان مثال "آسیرو"( 1998) اخیراً داده‌های تحقیقی ای که به صورت تصادفی از 100 پایگاه اینترنتی مربوط به موضوعات بهداشت و سلامتی درصحرای آفریقا گرفته شده بود را، مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. وی دریافت که 58% پایگا‌ه‌ها، بانیان غیردولتی دارند؛ و به وسیله ی آنان بودجه تأمین می شود؛ و آنان با مجامع آفریقایی و دانشگا‌ه‌ها تماس بیشتری داشتند. (Ibid,2000)

به یک نمونه دیگر توجه کنید. یک ورزشکار جوان و برومند در وضعیتی حاد به بیمارستان آورده شد. وی دارای تب بالا، ضعف و عفونت جدی بود. آزمایشات تأیید کرد؛ که عفونت از نوع Mecrotisity fascitis است؛ که به عنوان باکتری "خورنده ماهیچه" شناخته می‌شود. تنها راه ممکن برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و نجات زندگی وی، قطع فوری پای وی به نظر می‌رسید. تا اینکه یکی از پزشکان به یاد آورد؛ که مقاله‌ای را در اینترنت درمورد معالجه بافت‌های آلوده شده با این باکتری، مطالعه نموده است. پس از مشاوره سریع با ( MEDICINE) یکی از مهمترین بانک‌های اطلاعاتی پزشکی در اینترنت، پزشکان توانستند مقاله را یافته،بازیابی کنند؛ و فرایند معالجه پیشنهادی را دنبال کنند. مرد جوان توانست هم زندگی و هم پایش را نجات دهد و به دنیای ورزش بازگردد.

از 52 میلیون مرگ و میر در سطح جهانی در طی 1996 بیش از 40 میلیون آن در کشورهای درحال توسعه صورت گرفته است. بیش از 12 میلیون آنها مربوط به کودکان زیرپنج سال است؛ که اغلب به دلایل قابل پیشگیری از دنیا رفته‌اند. بسیاری از این مرگ و میرها قابل اجتناب بوده‌اند؛ و تعدادی نیز ناشی از مشکلاتی بوده؛ که متخصصین سلامت با آن روبرو بوده‌اند. اگر درزمان مورد نیاز، اطلاعات مناسب در اختیارشان قرار می‌گرفت؛ قابل حل بود. فقر اطلاعاتی یکی از جدی‌ترین موانع رودروی متخصصین بهداشت و تندرستی در کشورهای درحال توسعه است. سال‌های متمادی، کشورهای در حال توسعه به خوبی از این امر آگاه بوده‌اند؛ که برطرف کردن نیازهای اولیه انسانی مانند بهداشت و آموزش،نه تنها برای رفاه و بهزیستی جوامع آنها ضروری است؛ بلکه پیش نیاز هر نوع تلاش برای توسعه اقتصادی است. اینترنت که به دلیل مؤلفه‌های اقتصادی و تکنولوژیکی منحصر به فرد و فن‌آوری‌های رقومی کارآمد قادر است، به روشی تعاملی و غیرهمزمان، داده، متن، تصاویر و ویدئو را با هزینه کم ارسال نماید، امیدهای تازه‌ای را در کشورهای درحال توسعه به وجود آورده است. (سولر،1999)

در اغلب کشورهای درحال توسعه، به دلیل زیرساخت ضعیف و دسترسی ناکافی به کامپیوتر، هم در خانه و هم در مؤسسات عمومی، احتمال مشاوره بیماری، بین پزشک و بیمار پایگاه اینترنتی ضعیف است. آنچه در عوض عملی است و می‌تواند تأثیری اساسی بر خدمات بهداشتی ایجاد شده در کشورهای درحال توسعه داشته باشد؛ مشاوره درمیان متخصصین تندرستی در اینترنت و دسترسی این متخصصین به پایگاه مشاوره اینترنتی است.

آینده‌ی خدمات بهداشتی از طریق اینترنت، به شدت بستگی به غلبه بر تعدادی از موانع زیرساختی، تنظیم کننده و اقتصادی دارد. برای کشورهای توسعه یافته، مسائل چون محرمانه بودن، اعتماد، مجوز، تخلفات پزشکی، هزینه‌های خدمات و بازپرداخت‌ها اهمیت زیادی دارند. در عوض درکشورهای درحال توسعه، مطالب تنظیم‌کننده، هنوز از تبدیل شدن به موضوعی فوری در دستور کار تندرستی، بسیار فاصله دارد. برای بسیاری از آنان دسترسی به زیر ساخت‌های ارتباطی لازم، در ازای هزینه مناسب و برداشتن قدم‌های اولیه برای اجرای طرح‌های آزمایشی پزشکی از دور، اهمیت بسیاری دارد. اتحادیه بین‌المللی ارتباطات راه دور، درحمایت از کشورهای درحال توسعه، برای دست‌یابی به هر دوی این اهداف فعال بوده است.(همان، 1999)

نتیجه گیری::

بحث بر سر تأثیر اینترنت درکشورهای درحال توسعه بحث معناشناختی مجزایی نیست؛ که به وسیله دانشگاهی‌ها انجام شده باشد. بلکه تأثیری مستقیم برزندگی بیلیون‌ها انسان دارد. کشورهای در حال توسعه‌ای که مشتاق بررسی عملکردهای تجاری اینترنت هستند نمی‌توانند به تأثیرات اجتماعی اینترنت توجه نکنند. موفقیت اینترنت باید کمتر به عنوان تعداد صرف متصل به آن وابسته باشد؛ بلکه باید بیشتر به عنوان قابلیت دسترسی و کمک آن به پیشرفت اجتماعی اندازه‌گیری شود. استفاده کارآمد از اینترنت، سرمایه‌گذاری در زیر ساخت فنی ‌زیرین آن را می‌طلبد. همچنین به معنای آن است؛ که سرمایه‌گذاری زیرساختی اجتماعی و مهارت‌های استفاده از فن‌آوری به گونه‌ای باشد؛ که قابلیت انطباق با شرایط، فرهنگ‌ها و توانایی‌های محلی را داشته باشد.

بنابراین دولت‌ها در کشورهای درحال توسعه ‌باید تلاش خاصی در پرداختن به این مسائل داشته باشند.آن هم از طریق سیاست‌هایی که به فقرا امکان دسترسی بهتر به دانش اینترنت را بدهد.و همچنین به آنان کمک کنند؛ تا مهارت‌ها و توانایی‌های استفاده مؤثر از آن را کسب نمایند. توجه به این مسئله مهم است؛ که عبارت کشورهای درحال توسعه به دسته‌ی وسیعی از کشورهای گوناگون اطلاق می‌شود. بنابراین سازوکار یکسان در انتشار و استفاده از اینترنت نمی‌تواند؛ در سطح کل آنها مورد استفاده قرار گیرد. هرچند گروه‌های کشورهای نیازمند به سازوکارهای یکسان، احتمالاً می‌تواند مورد شناسایی قرار گیرد. بنابراین هدف اولیه، باید همکاری کشورها برای استفاده از طیف وسیعی از درس‌ها ‌باشد.

جدا از استفاده تجاری، بررسی تأثیر اجتماعی اینترنت برای دهه آینده، باید هدف اصلی تحقیقات باشد. این مسئله نیازمند ترکیب تحلیل شاخص‌های اقتصادی با دیگر ابعاد است؛ که چگونگی انتشار سریع و استفاده از اینترنت بربافت اجتماعی کشورهای درحال توسعه در فقرزدایی، بهبود دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی و آموزش، حفظ و پخش عادلانه منابع و تقویت مشارکت در فرایندهای تصمیم‌گیری را بررسی می کند؛ و بر روی آن تأثیر می‌گذارد.

منبع

اخبار تکنولوژی - اسکریپت - گنج یاب - فلزیاب - انجمن تخصصی وبمستران - دانلود موزیک - جستجوگر فارسی - فلزیاب گنج یاب - اسکریپت فارسی - دانلود اسکریپت - قالب وردپرس - افزونه وردپرس - تبلیغ در اینترنت - امید صمدبین